دانستنی های گل و گیاه

با گل شفلرا بیشتر آشنا شوید

این گیاه گرمسیری با نام انگلیسی (umbrella tree) و نام علمی (Schefflera arboricola) بومی سرزمین استرالیا است و دارای برگهای سبز و ابلق و چرم مانند است. در این گیاه برگها به وسیله دمبرگ به شاخه وصل می‌شوند و تعداد دمبرگ ها از 3 تا 8 عدد متغیر است. برگهای این گل ۲۰-۹ سانتیمتر طول و ۱۰-۴ سانتیمتر عرض دارند و ارتفاع آن در صورت فراهم بودن شرایط مطلوب به بیش از ۳ متر هم می‌رسد. برعکس اکثر گیاهان زینتی که با حذف جوانه انتهایی شاخه های جانبی رشد می‌کنند، در این گیاه فقط یک شاخه اصلی موجود است و شاخه های کوچکتر همگی از ساقه اصلی رشد می‌کنند.

در صورتی که از این گیاه در فضای باز و باغچه نگهداری کنید، شاهد شکوفه های سفید و صورتی آن خواهید بود اما اگر از آن در محیط بسته آپارتمان نگهداری می‌کنید، منتظر گل و شکوفه نباشید چرا که شفلرا در فضای بسته گل نمی‌دهد. اما همه ما می‌دانیم که به دلیل زیبایی برگها محبوب و پرطرفدار است و گلهای آن ارزش زینتی ندارند. این گل در هنر بونسای سازی نیز اهمیت ویژه ای دارد و انواع کوتاه قامت آن را می‌توان با هرس و پیوند به بونسای تبدیل کرد.

این گیاه در لیست گیاهان سمی برای کودکان و حیوانات خانگی قرار می‌گیرد و در صورت خوردن و جویدن برگها ممکن است سبب احساس سوزش، تورم و مشکلات تنفسی شود. بنابراین گیاه را دور از دسترس کودکان و حیوانات قرار دهید.

نحوه نگهداری شفلرا و نیازها:

نور مناسب شفلرا : نور مورد نیاز شفلرا نور غیرمستقیم خورشید می‌باشد و درجات متفاوتی از نور را تحمل می‌کند و به سایه نسبتا مقاوم است. در نمونه‌هایی از این گیاه که برگ‌ها ابلق هستند، در صورت کمبود نور برگ‌ها رنگ خود را از دست می‌دهند که در چنین شرایطی می‌بایست گیاه را به مکان‌های پر نورتر منتقل نمود. همچنین اگر نور شفلرا کم باشد موجب زرد شدن برگ‌ها بخصوص برگ‌های موجود در قسمت پایین گیاه می‌شود. پنجره جنوبی یا پنجره شرقی روشن برای این گیاه مناسب است.نور بیش از حد سبب سوختگی برگ‌ها می شود. هر هفته یکبار گلدان را بچرخانید تا تمام قسمت‌های گیاه نور دریافت کنند.

نحوه آبیاری شفلرا : گرچه شفلرا خشکی را تحمل می‌کند اما بهتر است خاک مرطوب (اما نه خیس و غرقابی) نگه داشته شود بنابراین میزان آبیاری شفلرا در تابستان هفته‌ای 3-2 بار و در زمستان هفته‌ای یک بار است. در صورت کمبود آب و تشنگی شدید گیاه برگهای آن حالتی آویخته به خود می‌گیرد که در چنین شرایطی بهتر است گیاه را به مدت 15 دقیقه در تشت پر از آب قرار دهید . همچنین در صورت آبیاری بیش از اندازه گیاه، برگهای آن زرد می‌شوند می‌ریزند. بنابراین بهتر است تا بین هر دو آبیاری سطح خاک تا حدودی خشک شود و سپس به گیاه آب داد.

غبار پاشی شفلرا : در فصول گرم سال، برای عملکرد بهتر گیاه هفته‌ای یک مرتبه گیاه را غبارپاشی کنید.

رطوبت شفلرا : برای تامین رطوبت برگ های این گیاه بهتر است که یک بار در هفته، با اسپری برگ‌ها را مرطوب کنید. این کار به براق شدن برگ ها هم کمک می کند؛ اما استفاده از مواد براق کننده شیمیایی به هیچ وجه توصیه نمی شود.

شمعدانی یا شمدانی (نام علمی: Pelargonium) سرده‌ای از گیاهان گل‌دار است و حدود ۲۰۰ گونه می‌دارد.

شمعدانی‌ها در واقع، گیاهانی هستند با خاستگاه آفریقایی و استرالیایی. بعضی گونه‌های آن در شمال آمریکا و استرالیا انتشار دارند و عده‌ای نیز به مناطق مدیترانه‌ای وارد شده‌اند. گونه‌های مختلفی نیز به صورت زینتی در پارک‌ها کاشته می‌شوند که باغبانان معمولاً آن را، به جای پلارگونیوم و به غلط، ژرانیوم می‌نامند. گل‌ها در این جنس کاملاً صفات ویژه خود را دارند و در بخشی از نهنج آن‌ها که با سطح پشتی گل ارتباط دارد منفذ و دهانه‌ای یافت می‌شود که آغاز حفره‌ای ممتد و لوله‌ای شکل در داخل دمگل است و در واقع جانشین دیسک به‌شمار می‌رود.
گیاهانی علفی، یکساله یا چندساله و پایا هستند. به ندرت برخی از آن‌ها (به جز پلارگونیوم) به صورت بوته‌های پیچان با ساقه گوشتی وجود دارند. برگ‌ها منفرد یا متقابل، غالباً گوشوارک‌دار، پهنک برگهات همیشه منقسم، دارای بریدگی‌های بسیار، به‌طور کلی پنجه‌ای و پوشیده از کرک‌های غده‌ای و اسانس‌دار هستند.
گلبرگ‌های جلویی معمولاً از دیگر گلبرگ‌ها رشد بیشتری دارند و از ۱۰ پرچم که در قاعده بهم پیوسته‌اند، فقط ۷ پرچم زایاست. کاسه، شامل کاسبرگهایی است که در پایین بهم پیوسته‌اند و قطعه عقبی آن به صورت مهمیز با دمگل متحد می‌شود و حفره لوله مانند درون دمگل را بوجود می‌آورد. خامه گوشتی است و هنگام رسیدن میوه از بالا به پایین خم می‌شود. میوه این گیاهان مشابه میوه جنس ارودیوم است. از دیرباز گونه‌ای از آن به نام شمعدانی (پلارگونیوم زوناله) با واریته‌های گوناگون و به رنگ‌های مختلف به عنوان گیاه زینتی در بیشتر نقاط ایران کاشته می‌شود.

انتخاب نام شمعدانی برای این گیاهان بیشتر مربوط به شکل میوه آنهاست که در داخل کاسبرگ‌های پایا و روی دمگل‌های بلند و در انتهای دمگل مشترک به صورت شمعدان چند شاخه قرار می‌گیرند. به تازگی گونه‌ای از این جنس به نام پلارگونیوم کرسه تورم در دره قاسملوی ارومیه گزارش شده‌است.

حسن یوسف یک گیاه علفی دولپه‌ای است. این گیاه یک ریشه عمودی بلند و ضخیم دارد که توسط ریشه‌های کوچک‌تر احاطه شده و رگبرگ‌هایی شبکه مانند روی برگ‌هایش دارد. همچنین به جای اینکه هر ساقه یک گل داشته باشد، چند گل دارد. با وجود اینکه اکثر مردم حسن یوسف را سالانه تهیه می‌کنند، اما این گیاه می‌تواند گیاهی پایا باشد و چندین سال عمر کند. نکته‌ای که در نگهداری حسن یوسف باید مدنظر داشته باشید این است که حسن یوسف به‌شدت در برابر سرما آسیب‌پذیر است. بنابراین در طول نگهداری از حسن یوسف به این نکته توجه داشته و آن را در محیطی که سوز سرما به آن برسد قرار ندهید، به‌خصوص اگر در منطقه‌ای سردسیر زندگی می‌کنید.

اگر در خانه خود حسن یوسف دارید یا به‌تازگی قصد خرید گیاهان آپارتمانی داشته و حسن یوسف را در لیست خرید خود قرار داده‌اید، اما روش نگهداری صحیح از حسن یوسف را نمی‌دانید، تا پایان این مطلب با گل فروشی آنلاین گُل‌سِتان همراه شده و صفر تا صد روش نگهداری گل حسن یوسف را یاد بگرید.

این گیاه از آن دسته از گل های آپارتمانی است که آن را می‌توان هم در محیط بیرون و هم داخل پرورش داد و اکثرا در گلدان‌های آویز کشت می‌دهند. گونه‌های بسیار محبوب گیاه هویا شامل Hoya Carnosa، Hoya Obovata، Hoya Australis، Hoya Keysii و Hoya Kerrii بوده که تا حد زیادی شبیه به هم هستند و گونه کارنوزا (گیاه تصفیه کننده هوا در داخل منازل) و کِری در ایران بسیار رایج می‌باشند.
همچنین بسته به نوع گونه ممکن است طول گیاه بین 1 تا 18 متر متفاوت باشد. برگ‌های هویا نیز برحسب گونه به شکل پرزی، نرم یا مومی و پرسلن متغیر است و گل‌های آن نیز متفاوت می‌باشند. به نحوی که در یک گونه هم شاید گل‌های با رنگ مختلف ببینید. لازم به ذکر است که گل‌های این گیاه نیز هر سال رشد می‌کنند که در برخی گونه‌ها ستاره‌ای شکل می‌باشند و بوی بسیار خوبی دارند. برخی واریته‌ها نیز هر از گاهی گل می‌دهند.

شرایط نگهداری گیاه هویا

فاکتورهای مختلفی در رشد سالم و بهینه گل هویا نقش دارند که اگر این موارد رعایت شوند می‌توانید تا سالیان سال از نعمت وجود چنین گیاه بسیار زیبایی که قیمت بالایی هم ندارد لذت ببرید. از هویا به عنوان بهترین جانشین گیاه پوتوس هم یاد می‌کنند. در زیر مهم‌ترین نکات در شرایط نگهداری گل هویا کارنوزا را بررسی می‌کنیم.

۱. نور مناسب

بجز گونه‌های Kerrii و Crassicaulis از گیاه هویا که تا 90% مقاومت در برابر نور مستقیم از خود نشان می‌دهند. مابقی گونه‌ها نباید در معرض نور شدید و مستقیم خورشید باشند. لذا پنجره‌های جنوبی گزینه مناسبی نیست وگرنه برگ‌های گیاه می‌سوزند.
پس نور فیلتر شده و غیرمستقیم، یا با فاصله 30 سانتی‌متر تا 1 متری از پنجره‌های جنوبی مورد تأیید است. ضمن اینکه می‌توانید گیاه را در جلوی پنجره‌های جنوبی بگذارید ولی با پارچه‌ای که قدرت کاهش شدت نور خورشید بین 50 تا 80% دارد، روی گیاه را بپوشانید.
البته با اینکه دو گونه از این گیاه مقاومت بالایی نشان می‌دهند ولی باز هم در شدت نور پایین‌تر از آستانه تحمل قرار می‌دهند. چون در هر صورت شدت تابش زیاد نور خورشید باعث از بین رفتن کلروفیل برگ‌ها و مختل شدن فتوسنتز می‌گردد.
در برخی گونه‌ها هم مثل Vitellina در برابر نور مستقیم، رنگ برگ‌ها قرمز می‌شود که بسیار زیباست ولی طولانی شدن مدت آن باعث سوختن برگ‌ها می‌شود. پس به طور کلی در فصل پاییز و زمستان که شدت نور کم است برای تأمین نور مورد نیاز گیاه باید آن‌ها را به جلوی پنجره‌های جنوبی انتقال دهید.

۲. آبیاری

تا زمانی که گلدان یا خاک محل نگهداری گیاه هویا زهکشی خوبی داشته باشد و خیلی سنگین نباشد، آبیاری گیاه حتی به مقدار زیاد مشکلی به وجود نمی‌آورد. اما با توجه به اینکه اکثر افراد به این موارد دقت نمی‌کنند توصیه می‌کنیم که فقط موقعی به این گیاه آب بدهید که تا عمق 4 سانتی‌متری خاک خشک شده باشد.
جهت آبیاری گل هویا، به فصل سال نیز باید دقت کنید مثلا در فصل تابستان و یا نزدیک بودن گلدان به پنجره‌های جنوبی، به علت تابش نور خورشید و سریع‌تر بودن تبخیر آب در خاک، تعداد دفعات آبیاری بیشتر خواهد شد. مثلا هر 2 هفته یکبار، اما در فصل زمستانکه دمای هوا کمتر است تعداد دفعات آبیاری به ماهی یکبار نیز می‌رسد.
توجه داشته باشید که بیش از حد آب دادن به گیاه هویا باعث پوسیدگی ریشه و بروز بیماری‌های قارچی می‌شود. که یکی از دلایل عمده و اصلی مرگ این گیاه است. به طور کلی روش صحیح آبیاری گیاهان آپارتمانی بسته به نوع گیاه متفاوت خواهد بود. پس فقط طبق دستوری که داده‌ایم به آبیاری این گیاه بپردازید.

 

۳. رطوبت 

گیاه هویا به رطوبت متوسط تا زیاد عادت دارند. مخصوصا که مربوط به نواحی نیمه گرمسیری و گرمسیری نیز هستند و حتی برخی گونه‌ها در مناطق زندگی خود باران‌های موسمی را هم تحمل می‌کنند، پس نیاز به رطوبت بالایی خواهند داشت.
گونه‌هایی از گیاه هویا که برگ‌ها گوشتی ندارند و باریک هستند باید برای سالم ماندن در شرایط رطوبتی بین 60 تا 80% باشند در غیر این صورت از بین می‌روند. در فصل تابستان نیز باید غبارپاشی کنید چون دمای هوا بالاست و گیاه به رطوبت بیشتری نیاز دارد. طبیعتا فراهم کردن این میزان رطوبت در منزل غیر ممکن است و همین موضوع سبب توقف رشد گیاهان آپارتمانی نظیر هویا می‌شود. چاره این کار، گذاشتن دستگاه بخور در کنار گیاه یا قرار دادن گلدان گیاه بر روی سینی حاوی آب و سنگریزه (حالت جزیره) است تا رطوبت مورد نیاز آن را تأمین کنید.
نکته مهم: در حالت جزیره دقت کنید که ریشه‌ها نباید داخل آب باشند در غیر این صورت دچار پوسیدگی ریشه خواهد شد.

۴. دما

به جز گونه‌های مثل کارنوزا یا کارنوسا از گیاه هویا که مقاومت خوبی در برابر وزش باد سرد در زمستان دارند، مابقی گونه‌ها به دماهای پایین حساس هستند و در زمستانبه هیچ وجه نباید در دمای زیر 10 درجه باشند و در تابستان هم نباید در دمای بالای 35 درجه قرار گیرند.
این مورد مخصوصا برای شهرهای کویری مهم است که باید با دقت زیاد از آن مراقبت کنند چرا که تابستان‌هایی گرم و زمستان‌هایی سرد دارند. چنانچه گیاه را در باغچه نگهداری می‌کنید برای فصل تابستان سایه بان بگذارید و در فصل زمستان هم دور گیاه را موقع شب با پارچه و نایلون بپوشانید تا دمای گیاه به پایینتر از 10 درجه نرسد و موقع صبح برای دریافت نور، پارچه و نایلون دور گیاه را باز کنید.

۵. خاک

گیاهان هویا در تمامی گونه‌ها اپی فیت هستند یعنی بر روی گیاهان دیگر رشد می‌کنند بدون اینکه به آن‌ها آسیبی برسد و یک نوع زندگی انگلی بی خطر دارند. به همین دلیل چندان نسبت به خاک عادت نداشته و خاک نه چندان غنی هم مناسب است اما در منزل یا باغچه که شرایط برای این شیوه زندگی گیاه هویا وجود ندارد.

خاک مناسب هویا، باید غنی از مواد مغذی، دارای جریان هوا و زهکشی عالی باشد.

چند مدل خاک خوب برای گیاه Hoya عبارتند از: خاک گلدان، خاک مخصوص گیاهان ساکولنت و کاکتوس، کمپوست، پوست گیاه ارکیده که می توانید به جای آن از زغال چوب یا ترکیبی از این دو هم استفاده نمایید، ورمی کمپوست که حاوی کرم خاکی است و کوکو کویر (رشته ها و الیاف نارگیل؛ (COCO COIR). همچنین ترکیب خاکی که دارای 3/1 پیت (Peat، 3/1) پرلیت و 3/1 خاک مخلوط گیاه ارکیده پوست صنوبر، پرلیت و زغال چوب نیز گزینه بسیار عالی محسوب می‌شود.
همچنین توجه داشته باشید خاک گیاه هویا باید زهکشی خوبی داشته باشد و آب را در خود نگه ندارد در غیر این صورت دچار پوسیدگی ریشه خواهد شد و همچنین نباید زهکشی به قدری زیاد باشد که باعث شسته شدن املاح و مواد معدنی و فرسایش خاک شود. فراموش نکنید که در کنار انتخاب خاک مناسب نیاز هست که بهترین زمان برای تعویض خاک گلدان را نیز در نظر بگیرید.

۶. کوددهی

اکثر گونه‌های هویا چون در مناطق با خاک آهکی رشد می‌کنند. پس طبیعتا باید انتظار خاک با pH قلیایی داشته باشید که در خرید کود مایع نیز باید به آن توجه کنید. معمولا کودهای گیاهان زینتی هم برای این گیاه کاملا مناسب است و مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند. اگر خاک شما اسیدی است حتما از پوسته تخم مرغ یا پوسته تخم شترمرغ استفاده کنید و پس از ریز ریز کردن آن‌ها را با خاک گلدان یا باغچه ترکیب کنید که با آب دادن کم کم pH خاک نیز بالاتر می‌رود.
جهت خرید کود مناسب گل هویا دقت کنید که کودهایی که نیتروژن و فسفر بالایی داشته باشند، گزینه خوبی هستند. توجه داشته باشید که در فصل رشد بسته به نوع گونه هر 2 هفته یکبار یا ماهانه یکبار باید به گیاه کود بدهید. همچنین در زمستان کوددهی باید متوقف شود چون گیاه هویا یک فاز نیمه خواب زمستانی دارد.

۷. هرس

گل هویا رشد سریع و زیادی دارد، پس هرس کردن آن مشکلی ایجاد نمی‌کند. حتی اگر مجبور شوید به خاطر ابتلای گیاه به بیماری یا آفت زدگی، اکثر برگ و ساقه‌های قهوه ای و پژمرده را قطع کنید.
اگر هم گیاه رشد زیادی کرده و در باغچه نگهداری می‌کنید، یا می‌توانید با داربست رشد طولی آن‌ها را کنترل کنید یا اینکه تا محل گره آن‌ها را قطع کنید که چون در این حالت شیرابه از این قسمت‌ها خارج می‌شود با چسب آن را می‌پوشانند.
موقع هرس کردن به هیچ وجه دمبرگ‌ها را قطع نکنید که پایه و محل رشد گل آذین و شکوفایی است و دقیقا همان جایی می‌باشد که گل‌ها در سال بعد رشد خواهند کرد.
پس در زمان هرس کردن گیاه هویا به این مورد توجه ویژه داشته باشید در غیر این صورت گلدهی گیاه کاملا عقب خواهد افتاد.

۸. تعویض گلدان

اصلا در تعویض گلدان گیاه هویا عجله نکنید و حتی سال به سال هم زود است چون همانطور که گفتیم این گیاه زندگی اپی فیتیک (Epiphytic) دارد و این یعنی ریشه‌ها عمدتا برای وصل شدن به سایر گیاهان و درختان هستند و رشد زیاد و سریعی ندارند که فورا فضای داخل گلدان برای آن‌ها تنگ شود و ریشه‌ها را در معرض خفگی قرار دهد.
گاهی اوقات بسته به نوع گونه هر 3 تا 5 سال یکبار و حتی هر 10 سال یکبار باید گلدان را عوض کنید و یک سایز بزرگتر انتخاب کنید. (اساسا وقتی ریشه‌ها از زیر گلدان، بیرون بزنند).